فیدیۆ
نوێ ترین بەرھەمی سامی یوسف به‌ زمانی كوردی 2016

نوێ ترین بەرھەمی ئەحسەن حەسەن ٢٠١٥

یادەوەری بەفر بەشی دووه‌م ژيانى (مامۆستا ملا ابراهیم عبدالرحیم دەڵەمەری)
قورئانی پیرۆز
کاتەکانی بانگ
قورئانی پیرۆز بە دەنگی چەند قورئان خوێنێک
تەفسیری ھەمو قورئانی پیرۆز بە کوردی
کاروانی شه‌هیدان

توحفه‌ي‌ ژياني‌ ماموستا مه‌لا ئه‌حمه‌د
رۆژنامه‌ی باسك
#12
5/1/2013
خوێندنه‌وه‌


ئه‌رشیف
ئایا ئه‌زانی بۆچی ڕوسیا گرنگی به‌ هه‌رێمی قه‌رم ئه‌دات ؟
25/7/2016

ئایا ئه‌زانی بۆچی ڕوسیا گرنگی به‌ هه‌رێمی قه‌رم ئه‌دات ؟
.
ئایا ئه‌زانی بۆچی ڕوسیا هه‌رێمی قه‌رمی ده‌وێت و هێرش ده‌كاته سه‌ری؟
.
ڕوسیا ڕقی كۆنه‌ له‌ دڵیدا ماوه‌ته‌وه‌ و به‌درێژایی مێژوو به‌م هه‌رێمه‌ی ڕشتووه‌ و ئێستاش وازی لێناهێنێت ...!
.
ڕوسیای شیوعی ژه‌هری كۆنه‌ به‌ ئیسلام و مسوڵمانانی ده‌ڕێژێت....
.
بۆ زانیاری ئێوه‌ی مسوڵمان ئه‌م چه‌ند زانیاریه مێژوویه‌ ده‌خه‌مه‌ به‌رچاوتان با بزانین ئه‌م ڕوسیا ڕووڕه‌شه‌ی ئێستا له‌ ڕایردوودا چۆن بووه‌...
.
.
1- ئاینی پیرۆزی ئیسلام له‌ ڕێی تاتاره‌كانه‌وه‌ گه‌شته‌ ناوچه‌ی قه‌رم و له‌ماوه‌یه‌كی كورتدا سه‌رتاپای ناوچه‌كه‌ باوه‌شیان بۆ ئه‌م ئاینه‌ پیرۆزه‌ كرده‌وه‌ و زۆرینه‌ی مسوڵمانانیان له‌ ناوچه‌كه‌ پێكهێنا. یه‌كه‌م ده‌سه‌ڵاتداری مه‌غۆله‌كان كه‌ به‌ركه‌ خان بوو له‌ ساڵی 650ی كۆچی سه‌فه‌ری كرد بۆ به‌غداد و به‌یعه‌تی به‌ خه‌لیفه‌ی عه‌باسی موسته‌عصیم بالله دا .
.
2- ناوچه‌ی قه‌رم به‌هۆی بالاده‌ستی مسوڵمانانه‌وه‌ به‌رده‌وام ڕووبه‌ڕووی هێرشی ڕووسه‌كان بووه‌ته‌وه‌ به‌هاوكاری ناحه‌زانی ناوچه‌كه‌ كه‌ دیارترینیان صه‌فه‌ویه‌كان بوون .
.
3- سوپای ئیسلام له‌ سه‌رده‌می خه‌لیفه‌ی عوسمانی خه‌لیفه‌ سه‌لیمی دووه‌م و به‌ سه‌ركردایه‌تی خانی ده‌وڵه‌تی قه‌رم له‌ به‌هاری ساڵی 976ی كۆچی به‌رامبه‌ر به‌ 1571ی زاینی به‌ سوپایه‌كی به‌رفراوان كه‌ له‌ 120 هه‌زار موجاهید پێكهاتبوو كه‌ زۆربه‌یان خه‌ڵكی قه‌رم بوون و له‌گه‌ڵ ده‌سته‌یه‌كی گه‌وره‌ی تۆپهاوێژی سوپای ئیسلام " سنورێكیان بۆ داگیركاری هێزه‌كانی ڕووس داناو هێرشێكی به‌ربڵاویان كرده‌سه‌ریان.
سوپای ڕوس نه‌یتوانی پارێزگاری له‌ مۆسكۆ بكات بۆیه‌ پاش جه‌نگێكی قورس پایته‌ختی ڕووس كه‌وته‌ ده‌ست مسوڵمانان و سه‌ره‌ڕای هه‌ڵهاتنی قه‌یسه‌ر ( ئیفیانی چواره‌می ترسێنه‌ر ) زیاتر له‌ هه‌شت هه‌زار سه‌ربازی ڕووس كوژران و 30 هه‌زار سه‌ربازی سواری و 6 هه‌زار پیاده‌ی به‌دیل گیران له‌گه‌ڵ كوژرانی هه‌ردوو براكه‌ی ژنه‌كه‌ی قه‌یسه‌ر .
سوپای ئیسلام له‌ 24 / 5 / 1571 چوونه‌ ناو مۆسكۆوه‌ و ئالای یه‌كتاپه‌رستی و تێكۆشانیان به‌سه‌ر ده‌رگاكانی كۆشكی كرملیندا به‌رز كرده‌وه‌ و پاش غه‌نیمه‌تێكی زۆر كه‌ له‌ كۆشكی قه‌یسه‌ری هه‌ڵهاتوودا ده‌ستیان كه‌وتبوو و له‌گه‌ڵ به‌دیل گرتنی زیاتر له‌ 150 هه‌زار سه‌رباز " سه‌ركرده‌ی سوپاكه‌ كه‌ خانی قه‌رم بوو له‌ گه‌ڵ سوپاكه‌یدا گه‌ڕانه‌وه‌ و له‌لایه‌ن خه‌لیفه‌ی عوسمانیه‌وه‌ ڕێز و خه‌ڵأتێكی مه‌زنیان پێبه‌خشرا و ناسناوی ده‌سكه‌وتی عه‌رشیان لێنرا.
.
4- له‌دووه‌م هێرشی سوپای ئیسلام بۆ سه‌ر ڕوسیا له‌ ساڵی 1572ی زاینی و پاش تێپه‌ڕاندنی ڕوباری ئۆكا و هه‌ڵكشانیان به‌ره‌وناوچه‌كانی باكوور یه‌كسه‌ر ڕووسیای ڕووڕه‌ش خۆی دا به‌ ده‌سته‌وه‌ و قایل بوو كه‌ جزیه‌و سه‌رانه‌ به‌ مسوڵمانان بدات و ساڵأنه‌ 60 هه‌زار لیره‌ی ئاڵتونی ئه‌نارد بۆ خه‌لیفه‌ی مسوڵمانان.
.
5- پاش لاوازبوونی ده‌وڵه‌تی عوسمانی و لێكترازانی ده‌وڵه‌تانی ئیسلامی ... ڕوسیای قه‌یسه‌ری هه‌لی بۆ ڕه‌خسا و كه‌وته‌ دروێنه‌ی ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری له‌وانه‌ ناوچه‌ی قه‌رم و له‌ هێرشێكدا له‌ ساڵی 1783ی زاینیدا زیاتر له‌ 350 هه‌زار مسوڵمانی له‌ ناوچه‌ی قه‌رم قه‌تڵ و عام كرد.
.
6- دوای ئه‌وه‌ی مسوڵمانانی تاتار ژێرده‌سته‌یی ڕووسی قه‌یسه‌رییان قبوڵ نه‌كرد ده‌ستیان دایه‌ جێهاد و تێكۆشان و ڕووبه‌ڕووی سوپای ڕووس بوونه‌وه‌ . ڕووسیای ڕووڕه‌ش زانی له‌به‌رده‌م به‌رگری مسوڵماناندا خۆی پێناگیرێت كه‌وته‌ دانانی پیلانێكی گه‌وره‌ كه‌ پیلانی گه‌مارۆی ئابووری و برسیكردنی خه‌ڵك بوو. به‌هۆی ئه‌م پیلانه‌ شوومه‌ی ڕووسه‌كانه‌وه‌ ڕۆژانه‌ 300 كه‌س له‌ ناوچه‌ی قه‌رم له‌ برسا ده‌مردن.
.
7- له‌ ساڵی 1928 ڕووسیای شیوعی ویستی كیانێكی یه‌هودی له‌ قه‌رم دامه‌زرێنێت به‌ڵام ڕووبه‌ڕووی ناڕه‌زایه‌تی توندی مسوڵمانان به‌ پشتیوانی ووتاربێژان و مامۆستایانی ئاینی و ڕۆشنبیرانی بوونه‌وه‌ تا وای لێهات زیاتر له‌ 3500 كه‌س و سه‌رجه‌م ئه‌ندامانی حكومه‌تی ناوخۆیی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك كۆماره‌كه‌شیان كه‌ ناوی وه‌لی إبراهیم بوو له‌ سێداره‌ دران و 40هه‌زار كه‌سیان دوورخسته‌وه‌ بۆ سیبیریا و تا ساڵی 1931 زیاتر له‌ 60 هه‌زار مسوڵمانیان له‌ برسێتیدا كوشت . .
.
8- ڕێژه‌ی مسوڵمانانی تاتار له‌ ناوچه‌ی قه‌رم له‌ ساڵی 1883ی زاینی زیاتر له‌ 9 ملیۆن مسوڵمان بوو به‌ڵام ئه‌م ڕێژه‌یه‌ به‌ هۆی قه‌تڵ و عام كردنی مسوڵمانان له‌لایه‌ن ڕوسیاوه‌ بۆ 850 هه‌زار كه‌س له‌ ساڵی 1941 كه‌م بوویه‌وه‌ .
.
9- له‌ جه‌نگی جیهانی دووه‌مدا ڕوسیا 60 هه‌زار مسوڵمانی ته‌ته‌ری به‌سه‌رباز گرت و شه‌ڕی ئه‌ڵمانیای پێكرد و مسوڵمانانی ته‌ته‌ر بۆ ئه‌وه‌ی تۆڵه‌ی خؤیان له‌ ڕوسیا بكه‌نه‌وه‌ خۆیان ته‌سلیم به‌ ئه‌ڵمانیا كرد و وایان زانی كه‌ ئه‌ڵمانیا له‌ ڕوسیا باشتره‌و مافه‌كانیان ئه‌پارێزێت بێ ئاگا له‌وه‌ی سه‌گی ڕه‌ش و سپی هیچ جیاوازیان نیه‌و دوژمنی ئیسلام له‌هه‌ربه‌رگێكدا بێت هه‌ردوژمنه‌ و بۆ خوێنی مسوڵمانان ده‌گه‌ڕێت تا تێنوێتی پێ بشكێنێت .بۆی دوای ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌ڵمانیا زانی ئه‌مانه‌ مسوڵمانن هه‌موویانی له‌ چه‌ك داماڵی و به‌ پێێ په‌تی و به‌ برسێتی وبه‌ سه‌رما و به‌ناو به‌فردا 1500 كیلۆمه‌تر بردنی و زیندانی كردن تا وایان لێهات مسوڵمان گۆشتی برا مردووه‌كه‌ی له‌برسا ئه‌خوارد و ئه‌ڵمانیه‌كان زانیان چاریان نه‌ماوه‌ به‌ده‌ستیانه‌وه‌ هه‌موویانیان گوله‌باران كردن و كوشتنیان .
.
10 - دوای ئه‌وه‌ی هێزه‌كانی نازی ئه‌ڵمانی توشی شكست هاتن جارێكیتر هێزه‌كانی ڕووسی شیوعی ناوچه‌ی قه‌رمیان داگیركرده‌وه‌ و خه‌ڵكه‌ مسوڵمانه‌ ته‌تاره‌كانیان به‌ دۆستی ئه‌ڵمانیا له‌قه‌ڵه‌مدا و به‌ خیانه‌ت تاوانباریان كردن . شیوعیه‌كان هاتنه‌ ناو باخچه‌سه‌رای پایته‌ختی قه‌رم و هه‌موو ڕه‌مزه‌ ئاینیه‌كانی ئیسلامیان له‌ناو برد و هه‌موو مزگه‌وته‌ دێرین و گه‌وره‌كانیان وێران كرد و قورئانه‌كانیان هه‌موو كۆكرده‌وه‌و له‌ مه‌یدانه‌ گشتیه‌كاندا سوتاندنیان .كۆی ئه‌و مزگه‌وتانه‌ی كه‌ هێزه‌ شیوعیه‌كان وێرانیان كرد له‌ ناوچه‌ی قه‌رم 1558 مزگه‌وت بوو سه‌ره‌رای مه‌دره‌سه‌ و په‌یمانگای ئاینی و دواتر شوێنه‌كانیان كردن به‌ قومارخانه‌و شوێنی له‌هوله‌عب و مۆڵگه‌ی ئاژه‌ڵ .
.
11- پاش وێران كردنی هه‌موو ئاسه‌واره‌ ئیسلامیه‌كان دواجار هێزه‌كانی شیوعی ڕوسی كه‌وتنه‌ قه‌تڵ و عام كردنی خه‌ڵك و هه‌ركه‌سێكیان ببینیایه‌ گوله‌بارانیان ده‌كرد و ته‌نها له‌ ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژدا 500 هه‌زار كه‌سیان كوشت و زۆربه‌ی خه‌ڵكه‌كه‌ی تریان به‌ زۆره‌ملێ به‌ره‌و سیبیریا و ئاسیای ناوه‌ڕاست ڕاگواست و ملیۆن و نیوێكیان به‌ره‌و توركیاو ئه‌وروپای ڕۆژئاوا ده‌ركرد . دواتر خه‌ڵكانێك له‌ ڕوسیا و ئۆكرانیا هاتنه‌ ناوچه‌كه‌و ناوچه‌كه‌یان داگیر كرد و ته‌نها نیو ملیۆن خه‌ڵكی ته‌تار له‌ ناوچه‌كه‌دا به‌ نهێنی مانه‌وه‌ .
.
12- ڕێژه‌ی ته‌تاره‌ مسوڵمانه‌كان له‌ ساڵی 1770 له %93ی ناوچه‌ی قه‌رمیان پێك هێنابوو به‌ڵام ئه‌م ڕێژه‌یه‌ له‌ ساڵی 1921 به‌هۆی قه‌تڵ و عام كردنی مسوڵمانانه‌وه‌ بۆ له‌ %25 كه‌م بوویه‌وه‌.
.
13- ئۆكرانیا له‌ ساڵی 1991 به‌ فه‌ڕمی سه‌ربه‌ خۆیی خۆی له‌ یه‌كێتی سۆفیه‌ت ڕاگه‌یاند. پاشان له‌ ساڵی 1992 ده‌سه‌ڵاتدارانی ئۆكرانیا ڕه‌زامه‌ندیان ده‌ربڕی له‌سه‌ر مافی خۆبه‌ڕه‌ێوه‌به‌رێتی له‌ چوارچێوه‌ی ئۆكرانیا بۆ نیمچه‌ دوورگه‌ی قه‌رم. دواتر نه‌ته‌وه‌ی ته‌تاره‌ مسوڵمانه‌كان یه‌كه‌م كۆنگره‌ی خۆیان له‌ شاری سیمبروفلی پایته‌ختی قه‌رم گرێدا و ئه‌نجومه‌نی بالای نه‌ته‌وه‌ی ته‌تاری قه‌رمیان وه‌ك نوێنه‌رێك بۆ ته‌تاره‌ مسوڵمانه‌كان پێك هێنا .
.
14 به‌پێی دوا ئامار كه‌له‌ ساڵی 2001 وه‌رگیراوه‌ دانیشتوانی ئێستای قه‌رم :له‌ 58.32% ڕووسی ،و 24.32%ئۆكرانی، و 12.1% ته‌تاری و له‌گه‌ڵ چه‌ندین كه‌مایه‌تی دیكه‌ پێك دێت .
.
ئه‌وه‌ی كه‌ ماوه‌ته‌وه‌ بیڵێم : ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م زانیاریانه‌م خسته‌ به‌رچاوی ئێوه‌ی هاوڕێیانی ئازیزم تاوه‌ مسوڵمانێك بزانن كه‌ كێشه‌ی نیمچه‌ دوڕگه‌ی قه‌رم هه‌مان كێشه‌ی جیهانی ئیسلامیه‌ كه‌ گیری به‌ده‌ست پیلانی شه‌ڕه‌نگێزی خاچپه‌رستانه‌وه‌ خواردووه‌ و بێ ئاگاش مه‌بن له‌ ئه‌مریكا ئه‌ویش ئامانجی ڕوسیای هه‌یه‌ و هه‌ردووكیان له‌ یه‌ك شتدا هاوبه‌شن ئه‌ویش هێرشی خاچپه‌رستانه‌ بۆ سه‌ر جیهانی ئیسلامی.
.
دوا ووته‌ :
لێره‌وه‌ پێویسته‌ به‌ هه‌موو مسوڵمانان بووترێت : ئایا ڕۆژێ له‌ ڕۆژان پرسیارت له‌ خۆت كردووه‌ : بۆچی حكومه‌ته‌كه‌ی پۆتین ئه‌م گرنگیه‌ گه‌وره‌یه‌ به‌ نیمچه‌ دووڕگه‌ی قه‌رم ده‌دات ؟
ئایا كاتی ئه‌وه‌نیه‌ تێبگه‌ین و بزانین كه‌ ئه‌مه‌ جه‌نگێك نیه‌ له‌ نێوان ڕوسیاو ئه‌مریكا به‌ڵكو تۆڵه‌یه‌كی كۆنه‌ و كینه‌یه‌كی بۆگه‌نه‌ له‌ خاچپه‌رستانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر ئیسلام و مسوڵمانان...؟ ئه‌وان مێژووی باوباپیرانی خۆیان له‌ بیر ناكه‌ن به‌ڵام ئێمه‌ له‌بیرمان كرد.... به‌ڵام به‌دڵنیایه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌ .....
.
ئه‌ی مسوڵمانان : بیری پۆتینی بهێننه‌وه‌ .... ئه‌و ڕؤژه‌ی كاتێك مۆسكۆ شێوه‌نی ئه‌گێڕا و قه‌یسه‌ر هه‌ڵهات....ئه‌و ڕؤژه‌ی ڕوسیا سه‌رانه‌ی به‌ خه‌لافه‌تی عوسمانی ئه‌دا.... ئه‌و ڕؤژه‌ی ئێمه‌ به‌هێزترین ئوممه‌ت بووین.....
.
ئه‌گه‌ڕێینه‌وه‌ ... إن شاء الله
.
ئاماده‌كردن و وه‌رگێڕانی به‌ ده‌ستكاریه‌وه‌ : إبراهیم زمناكۆیی

269 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌

ناو:
 
کۆمێنت:
 




وتار و سروود
وتاری هه‌ینی مامۆستا مەلا تاهیر بامۆكی به‌ ڤیدیۆ (پێشوازی ڕه‌مه‌زان و ئامۆژگاری و داواكاری‌) چەمکی ئەنفال لە نێوان ستەمکار و ستەملێکراودا مێژووی بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی له‌زاری مێزه‌ره‌ سپیه‌كانه‌وه‌ سەفەری بەفر " شەهید خدر كۆساری "
مافی کۆپی کردنی پارێزراوه‌ بۆ ماڵپه‌ری باسک نێت - 2012
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure